Sławomir Grochowski (slk500)

Table of Contents

1 Articles

1.1 Dexter’s Followers (English)

“Dexter” is the first TV show to have a serial killer as the main character. Its creation has revitalized the debate about possible negative influence of popular culture, raiing a central question: will the fictional Dexter inspire someone to become a real-life murderer?
The show had recently ended its 8 year run, finishing at 7 seasons and 92 episodes. This gives us a chance to look at its entirety, and try to objectively measure its impact on society.

Negative influence of popular culture has been most recently debated in 2012, after the theater shooting in Colorado, USA. On the opening night of The Dark Knight Rises, the last installment of the Batman trilogy, 24 year old James Holmes opened fire on unsuspecting viewers, killing 12 people and wounding 58 others. He was armed with a semi-automatic rifle, a shotgun and gas grenades. Why did Holmes pick this particular film?
He was said to be fascinated with a Batman’s eternal adversary – the Joker, a sophisticated master of evil.

Logo - Batman However, the Colorado tragedy wasn’t a case of pure, lunatic fanaticism, despite being branded as such by certain media outlets – according to which Thomson shouted “I’m the Joker” while being apprehended by the police, implying that he closely identified with the character. The media tried to establish a link between both, focusing on Thomson dyeing his hair orange just a few day before the massacre – despite Joker’s hair always being green.

Joker’s character was further stigmatized by the fact that Heath Ledger – the actor who played the part in the previous Batman movie – died from a drug overdose shortly after finishing filming. The media tried to insinuate that there was more to his death, and suggested that it was a suicide – a result of the actor’s personality disorder, which he developed after closely impersonating the Joker. Ledger was posthumously awarded the Academy Award for Best Supporting Actor.

Does popular culture really lower moral standards and incite violence, which can end in murder? To answer these accusations we need to look at the big picture, and ask the fundamental question:

What are the factors which influence the shaping of human character and behavior?

This is a question which dates back to Aristotle, who formed the concept of tabula rasa (lat. A blank slate). For Aristotle, a newborn person was a blank page, whose attributes – character, intelligence, behavior – are “written” entirely by the environment – culture, people, nurture. The idea appealed to later thinkers like Jean-Jacques Rousseau, John Locke, and even Sigmund Freud. Aristotle’s conception influenced human thought and laid foundation for behaviorism, which dominated psychology in the late 20th century. The founder of behaviorism, John B. Watson, uttered a memorable quote which presents his theory in a nutshell:

ho John B Watson

Give me a dozen healthy infants, well-formed, and my own specified world to bring them up in and I’ll guarantee to take any one at random and train him to become any type of specialist I might select – doctor, lawyer, artist, merchant-chief and, yes, even beggar-man and thief, regardless of his talents, penchants, tendencies, abilities, vocations, and race of his ancestors.

John B. Watson

This approach reaped bloody harvest during the 20th century, when various totalitarian regimes tried to shape the character of their citizens by controlling the population through extensive state propaganda. The origins of modern debate about human behavior can be dated to mid-XIX century and the research of Francis Galton – a distant cousin of Charles Darwin, and a precursor of studies on the heritability of intelligence. Galton’s work began the scholarly discussion about nature and nurture, which attempts to answer the question: is the development of human behavior primarily influenced by the individual’s genetic code (nature), or by the individual’s personal experiences and social factors (nurture).

However, up to the 1970’s scientific inquiry was largely focused on the environmental aspect and influence of nurture – innate differences were seen as contradictory to the principle that all people are equal. The impact of eugenics (also invented by Francis Galton) on the 20th century was still fresh in memory – racial segregation, compulsory sterilization and extermination of the “inferior”, which reached its horrific peak in the atrocities of Nazi Germany. Eugenics focused entirely on genetic determinism, and was the antithesis of the tabula rasa. It wasn’t until the development of behavioral genetics – a field of study which analyzes the influence of genetics on behavior – that the debate shifted towards a more balanced approach, acknowledging that both genetic and environmental factors shape the development of human.

Nevertheless, the question remains – which of the two factors forms a bigger influence, and what is the balance between them? Since both are impossible to separate, what is the best way to conduct research?

Twins A perfect situation would involve two (or more) test subjects, of the same species and with identical genetic code – clones – being put into strictly controlled environment (such as a laboratory) just after birth. Human cloning, though, is considered highly unethical and remains forbidden. Luckily for science, identical twins share the same genetic code, and are natural clones – rendering them perfect for such study. Still, to fulfill its requirements, the twins would have to be separated from the rest of society and kept in isolated environment for observation – and be effectively imprisoned, which is also illegal and highly immoral. Therefore, behavioral genetics focuses on identical twins who have been separated at birth and raised by two different families, each forming a different environment and providing different influence.

Through analysis of many different features of human personality in their research, behavioral geneticists have generally agreed on the conclusion that heredity accounts for about 50% of the differences between analyzed subjects, while the other 50% is formed by environmental factors, which consist of everything that isn’t influenced by genes.

Is television a large factor which significantly shapes our environment?

According to A.C. Nielsen Co an average American spends 5 hours a day watching television, and during their lifespan will spend a total of 9 years in front of the small screen. People have been devoting increasingly more time to television since its inception, and its content also became increasingly more graphic and violent. Critics of television argue that watching violence provokes violent behavior, which can end in murder. Is the increase of time spent on watching brutal content on television reflected by a corresponding increase of real-life murder rates?
Let us look at the chart below:

United States Murder Rate Per 100,000 Inhabitants – 1960-2012 (Source)

There is no constant, linear growth of murder rate in the United States. There is a sharp increase from the 1960’s (5 murders per 100,000 inhabitants) to the 1970’s, when murder rate doubled in 1974 (10 murders/100K). However, throughout the 80’s murder rate has oscillated between 8 and 10, and since 1995 has been falling sharply to the levels from the 1960’s. Therefore, the argument that watching television is responsible for the increase of real-life murder is refuted.

Nonetheless, the chart shows a sharp increase of murders committed during the 1960’s. How can we explain it? One explanation focuses on the time period – the 1960’s was a time of rebellion, blossoming counterculture, sexual revolution and drugs. However, a more probable explanation is the change in criminal law of the United States introduced during that time.

David L. Bazelon, Chief Judge of the United States Court of Appeals for the District of Columbia Circuit, said in 1960:

“We desperately need all the help we can get from modern behavioral scientists”.

Along with the Chief Justice of the U.S. Supreme Court and Attorney General of the United States, Bazelon introduced a series of policy changes to the system.

How did they affect social justice?

Criminals were seen as the effect of societal negligence, and all the blame for what they done was put on their environment. Punishment was considered to be a barbaric and primitive instinct and a vengeful and socially stigmatizing process, which only succeeded in provoking more. The only way to solve the problem of crime was through resocialization and psychotherapy, which was aimed at making the individual aware that the best course of action is one which doesn’t harm anyone else. This vision of justice has grown to dominate the system, and rights of the accused and convicted felons have been greatly broadened – with such expansions as the introduction of insanity defense. This resulted in fewer convictions and shorter sentences, but also in great increase of crime rate.

“Crime rates skyrocketed. Murder rates suddenly shot up until the murder rate in 1974 was more than twice as high as in 1961.98 Between 1960 and 1976, a citizen’s chances of becoming a victim of a major violent crime tripled.99 The number of policemen murdered also tripled during the decade of the 1960s.100 Young criminals, who had been especially favored by the new solicitude, became especially violent. The arrest rate of juveniles for murder more than tripled between 1965 and 1990, even allowing for changes in population size.”

”The Vision of the Anointed” Thomas Sowell, 2008

Let us go back to Dexter, the central figure of this article. Has he found his own imitators? Of course – and he was not the first role model, either.

“In Israel, a seven year old boy who broke his spine was reported to have shouted – “Look how Superman flies!” – before jumping out of the window. In Norway, a 5-year old girl was severely harassed by her friends following the viewing of a particular television series. In the USA, the viewing of the Oliver Stone’s movie Natural Born Killers (portraying a series of murders) was blamed for a 15 year old youth’s murder of his parents. In Thailand, a 9 year old boy hung himself in imitation of a scene from a popular series that had depicted a killing by the hanging of a victim.”

”Children and Television”Dafna Lemish, 2008

Dexter’s first copycat was a 29 year old Canadian, Mark Twitchell. An amateur filmmaker, Twitchell wrote a screenplay loosely based on the show’s plot, and began performing it in his own life. He created a fake online dating profile, and – pretending to be a woman – lured a 38 year old man into a rented garage. He followed Dexter’s modus operandi by putting the victim’s body on a makeshift autopsy table, wrapping it in foil, and dismembering it. Unlike Dexter, Twitchell did not have easy access to the ocean, and dumped the remains into the sewers; he was caught because he left a multitude of DNA evidence in the garage and in the trunk of his car, and meticulously wrote down all the details of the murder on his laptop. Interestingly, Twitchell was also a huge fan of Star Wars – his car’s license plate was DRK JEDI, which suggests that he had firmly embraced the dark side even before watching Dexter. On his Facebook page Twitchell boasted that he and Dexter have a lot in common; he was sentenced to life imprisonment.

Similarly to Dexter, Twitchell tried to rationalize his murders – he saw his victims as adulterers, who used the dating service to cheat on their wives with impunity. To show one of the many problems with his reasoning, it’s enough to point out that his victim was a bachelor.

While “Dexter” broke the mold by having a serial killer as the main protagonist, it did so very carefully. Dexter is a serial killer, but also a very charming person; he kills people, but adheres strictly to his own rules. He murders only those whom he sees as deserving the ultimate punishment: horrible and evil criminals who have slipped through the cracks in justice system, soothing our social consciousness with certainty that each crime is met with a deserved penalty.

How did Dexter acquire his thirst for blood? His behavior can be seen as an example of the tabula rasa: As a child, Dexter witnessed the brutal murder of his mother – a drug dealer killed and dismembered her with a chainsaw. Young Dexter was locked in a cargo container together with his brother, and the two were forced to stay there with their mother’s bloody remains for several days. Therefore Dexter’s fascination with murder and blood can be explained by the horrible events from his youth.

Murder rate in the USA did not increase during the show’s run from 2006 to 2013, though; in fact it decreased by 10 percent.

“Societies which never had access to television still exist – if television is truly a harmful influence, its introduction to society which never knew the medium should be accompanied by a raise of crime rate and overall violence. An example of such society is the remote island of Saint Helena – the very one where Napoleon Bonaparte spent his final days. Television was introduced to Saint Helena only in 1995, but once again the assumption didn’t prove true: Saint Helenians did not become more violent.” ”Broadcast Television Effects in a Remote Community” Tony Charlton, Barrie Gunter, Andrew Hannan, 2002

However, if popular culture – sometimes called low culture – has a negative, dehumanizing influence on society and the individual, then high culture – classical music, theater etc. – should act as a counterweight, making people more humane and civilized, inspiring them to be moral and socially conscious. Legitimacy of this argument was addressed by the distinguished polymath and literary critic, George Steiner, who famously said:


“We know that a man can read Goethe or Rilke in the evening, that he can play Bach and Schubert, and go to his day’s work at Auschwitz in the morning.”

George Steiner
  • does one behaviorist say to another after sex?That was great for you. How was it for me?
Further Reading
  • “The Blank Slate: The Modern Denial of Human Nature” Steven Pinker, 2002
    In The Blank Slate, Steven Pinker, one of the world’s leading experts on language and the mind, explores the idea of human nature and its moral, emotional, and political colorings. With characteristic wit, lucidity, and insight, Pinker argues that the dogma that the mind has no innate traits-a doctrine held by many intellectuals during the past century-denies our common humanity and our individual preferences, replaces objective analyses of social problems with feel-good slogans, and distorts our understanding of politics, violence, parenting, and the arts. Injecting calm and rationality into debates that are notorious for ax-grinding and mud-slinging, Pinker shows the importance of an honest acknowledgment of human nature based on science and common sense.
  • “The Vision of the Anointed” Thomas Sowell, 2008
    Sowell presents a devastating critique of the mind-set behind the failed social policies of the past thirty years. Sowell sees what has happened during that time not as a series of isolated mistakes but as a logical consequence of a tainted vision whose defects have led to crises in education, crime, and family dynamics, and to other social pathologies. In this book, he describes how elites—the anointed—have replaced facts and rational thinking with rhetorical assertions, thereby altering the course of our social policy.
  • “Broadcast Television Effects in a Remote Community” Tony Charlton, Barrie Gunter, Andrew Hannan, 2002
    This book reports findings from a major, multidisciplinary study of the impact of broadcast television on the remote island community of St. Helena in the South Atlantic Ocean. Broadcast television was introduced to the island for the first time in March 1995. This introduction represented a major event on the island, whose only televisual experience had been through video.
    In the years leading up to the introduction of TV, the researchers who wrote this book collected data by observing the island’s young children in classroom settings, and during free-play. In addition to these observations they asked the children’s teachers to rate their students’ behavior, and invited the children to explain to them what leisure time activities they engaged in. With the data they were able to amass on these key variables they have assembled and coded the results into baseline measures central to the study. Once TV had arrived, they collected data annually on the key dependent measures to determine if the introduction of broadcast TV had any discernible influence on the behavior of the children.
  • “The Devil’s Cinema: The Untold Story Behind Mark Twitchell’s Kill Room” Steve Lillebuen, 2013
    “A well-written and researched exploration of a very dark side of a young would-be filmmaker who is perhaps a tad over-influenced in his life and actions by the fictional TV character, serial killer Dexter Morgan. The horrific crimes and the trial of Edmontonian Mark Twitchell is deftly presented by Steve Lillebuen in a book that is a well-paced, hard-to-put-down, real-life thriller.”
    —Jury citation for the Arthur Ellis Award for Best Non-fiction


1.2 Dexter’s Followers

Dexter’s Followers

„Dexter” to pierwszy serial, w którym głównym bohaterem jest seryjny morderca. Z jego powstaniem rozgorzała na nowo dyskusja o rzekomej szkodliwości kultury popularnej, rodząca pytanie “Czy ktoś ośmieli się pójść w ślady Dextera i stać się mordercą?”.
Serial niedawno się zakończył, przez 7 lat powstało 8 sezonów, składających się z 92 odcinków. Obecnie możemy zdobyć się na pewne podsumowanie i obiektywnie spojrzeć na jego oddziaływanie na społeczeństwo.

Ostatnie głośne oskarżenia na temat szkodliwości popkultury padły po wydarzeniach z lipca 2012 r. W USA na premierze filmowej ostatniej części trylogii Batmana „Mroczny Rycerz powstaje” 24-letni James Holmes uzbrojony w karabin, strzelbę oraz granaty dymne, podczas projekcji filmu otworzył ogień – zabił 12 ludzi i ranił 58. Czemu wybrał akurat ten film?
Logo - Batman Podobno fascynował się odwiecznym przeciwnikiem Batmana – Jokerem, który uchodzi za wyrafinowanego geniusza zła.

Jednak nie był to skrajny fanatyzm jak podają niektóre media, insynuując, że oddając się w ręce policji krzyczał “I’m the Joker!”, stricto uosabiając się z nim. Starano się znaleźć podobieństwa świadczące o naśladownictwie, np. to że kilka dni przed masakrą przefarbował swoje włosy na kolor pomarańczowy, Joker jednak zawsze obstawiał przy zielonym. Postać Jokera stygmatyzuje fakt, że aktor który odgrywał jego rolę w poprzedniej części – Heath Ledger zmarł po zakończeniu zdjęć w wyniku przedawkowania lekarstw. Media próbowały nadać tej śmierci drugie oblicze, sugerując samobójstwo oraz zaburzenia osobowości wynikłe ze zbytniego utożsamienia się z graną postacią – diabolicznym Jokerem. Aktor został pośmiertnie nagrodzony Oscarem w kategorii najlepszy aktor drugoplanowy.

Polskie media również zajęły się tą sprawą. Zaczynając od bruku – “Fakt” sprawę postawił jasno – winne są produkty amerykańskiej popkultury, a kończąc na niebiosach mainstreamu – “Polityka” ( “Mroczna strona kultury – Jak kultura masowa prowokuje szaleńców”) która trochę wyhamowała temat twierdząc, że popkultura a i owszem szkodzi, ale tylko w określonych warunkach: kiedy zło osiąga swoje cele bez kary oraz kiedy przemoc jest przedstawiona w sposób wysoce realistyczny.

Jednak aby odpowiedzieć na pytanie dotyczące szkodliwości popkultury i sprawdzić prawdziwość stawianych jej zarzutów: obniżenie standardów moralnych oraz wzbudzanie agresji przez brutalność przekazywanych treści, czego efektem finalnym może być zabójstwo, musimy sięgnąć trochę głębiej, do kwestii fundamentalnych, umiejscowić kulturę w pewnym obszarze i odpowiedzieć na pytanie:

Co wpływa na kształtowanie się osobowości i zachowanie człowieka?

Udokumentowane próby odpowiedzi na to pytanie sięgają aż czasów Arystotelesa i teorii zwanej “tabula rasa” (łac. niezapisana tablica). Opiera się ona na idei, że człowiek rodzi się jako owa czysta niezapisana tablica, a jego właściwości (zachowanie, myślenie, psychika, inteligencja itp.) są “zapisywane” całkowicie przez środowisko (kultura, wychowanie, rodzina itp.). Kolejni giganci którzy do niej nawiązywali to Jean-Jacques Rousseau, John Locke, a nawet Zygmunt Freud. Wywołała ona liczne reperkusje w prądach myślowych ludzkości, a jej pochodna w latach pięćdziesiątych w postaci behawioryzmu zdominowała psychologię w XX w. i przeniknęła do świadomości publicznej. Twórca behawioryzmu wypowiedział słynne zdanie, które trafnie oddaje istotę tej teorii:

John B Watson

Dajcie mi dziecko spłodzone przez dowolną parę rodziców i dajcie mi pełną kontrolę nad środowiskiem, w jakim będzie ono wzrastać – a sprawię, że wyrośnie na wybitnego uczonego, artystę, politycznego przywódcę, czy też, jeśli tylko będę tego chciał, zostanie pospolitym przestępcą.

John B. Watson

Swoje ostatnie pamiętne żniwa zebrała w XX w. wraz z powstaniem systemów totalitarnych, które chciały stworzyć nowego, idealnego człowieka poprzez kontrolowanie środowiska za pomocą ogromnie rozbudowanego aparatu propagandy.

Pierwszy solidny wyłom w tej teorii wykonał w drugiej połowie XIX w. Francis Galton, daleki kuzyn Karola Darwina, który był prekursorem badań nad inteligencją i jej dziedzicznością. Swoimi badaniami rozpoczął spór naukowy pt. „natura czy wychowanie?” – próba odpowiedzenia na pytanie: co wywiera wpływ na człowieka, czynniki genetyczne (natura) czy środowiskowe (wychowanie)?

Jednak aż do lat siedemdziesiątych XX w. zajmowano się głównie środowiskowymi determinantami zachowania, bo istnienie różnic wrodzonych odczuwano jako sprzeczne z ideałem równości wszystkich ludzi. Ciągle także pamiętano do czego doprowadziła w XX w. eugenika (której twórcą był również Francis Galton) – segregacji rasowych, przymusowych sterylizacji oraz eksterminacji, a najokrutniej wykorzystano ją w uzasadnianiu działań hitlerowskich Niemiec. Eugenika była koncepcją skupiającą się na determinantach genetycznych, tak jak tabula rasa skupiała się na determinantach środowiskowych.

Dopiero wraz z powstaniem genetyki behawioralnej, która zajmuję się wpływem jaki wywierają geny na zachowanie człowieka, nastąpiła zmiana w kierunku bardziej zrównoważonego poglądu, który uznaje występowanie zarówno wpływów genetycznych, jak i środowiskowych.

Obecnym zadaniem stało się oszacowanie tego co wywiera większy wpływ i w jakim stosunku?
Jest to problem niesłychanie trudny, ponieważ niemożliwością jest oderwać, odizolować od siebie te dwa wpływy. W jaki więc sposób prowadzić badania?

Najlepiej byłoby wziąć dwa identyczne lub więcej osobników tego samego gatunku, posiadających identyczny materiał DNA, a więc klony, i tuż Bliźniaczki po urodzeniu umieścić je w ściśle kontrolowanym środowisku (np. laboratorium). Klonowanie ludzi stanowi jednak problem natury etycznej i w związku z tym jest zabronione. Na szczęście natura przychodzi nam tutaj z pomocą, ludzie posiadający identyczny materiał DNA to bliźnięta jednojajowe. I to właśnie z ich pomocą prowadzone są badania.
A więc mamy już osobniki identyczne, teraz potrzebne jest nam ściśle kontrolowane środowisko. Tutaj napotykamy kolejny dylemat moralny i prawny – zamknięcie, uwięzienie ludzi w laboratorium.

Jednak zdarzają się sytuacje, kiedy bliźnięta zostają oddane do adopcji i rozdzielone, a ich nowe rodziny tworzą im odmienne środowiska wpływu. Właśnie takimi narzędziami posługuje się genetyka behawioralna – badaniami dotyczącymi bliźniąt jednojajowych poddanych adopcji.

Genetycy behawioralni uwzględniają w swoich badaniach wiele cech osobowości ludzkiej. Uogólniając rezultaty tych badań – dziedziczność jest powodem około 50 procent różnic między osobami poddanymi badaniom, za drugie 50 procent odpowiedzialne są wpływy środowiska.

Na środowisko składa się wszystko to, co nie dotyczy genów. Jaką częścią naszego środowiska stanowi telewizja?
Wg. A.C. Nielsen Co. przeciętny Amerykanin spędzą 5 godzin dziennie oglądając telewizję, a w sumie 9 lat swojego życia. Od momentu pojawienie się telewizji rok rocznie każdy człowiek poświęca jej coraz więcej czasu, a jej treści obfitują w coraz bardziej brutalne sceny przemocy.

Skoro telewizja jest coraz bardziej brutalna i oglądamy jej coraz więcej, to jeśli rzeczywiście powoduje ona agresję, która może doprowadzić do zabójstwa, to liczba zabójstw powinna wzrastać wraz z większą liczbą godzin spędzonych przed telewizorem i większą brutalnością treści. Czy tak się dzieje? Spójrzmy na poniższy wykres:

Liczba morderstw na 100 000 mieszkańców – 1960-2012 USA (Źródło)

Dane całkowicie nie zgadzają się z założeniami, nie ma stałego liniowego wzrostu. Od lat 60 (5 morderstw na 100 tys mieszkańców) mamy gwałtowny wzrost do dwukrotnej wartości (10) w 1974 r. , następnie oscylacja (8-10) i równie gwałtowny spadek od 1995 r. do wartości z lat 60.

A z czystej ciekawości. Jak można interpretować te dane? Przede wszystkim skąd taki nagły wzrost w latach 60?
Można zrzucić to na “szalone lata 60” – okres buntu, rewolucji seksualnej i narkotyków. Ale sądzę, że najbardziej prawdopodobną wersją będzie ta dotycząca zmiany w systemie prawa karnego w USA.

W 1960 r. przewodniczący sądu Columbia David L. Bazelon powiedział:

“Desperacko potrzebujemy wszelkiej możliwej pomocy ze strony nowoczesnych nauk behawioralnych”.

Wraz z przewodniczącym Sądu Najwyższego i prokuratorem generalnym USA, zapoczątkował swoistą krucjatę zmian w systemie prawa karnego.

W jaki sposób zmieniło to sprawiedliwość społeczną?

Przestępcy zaczęli być postrzegani jako efekty zaniedbań społeczeństwa, a cała wina została zrzucona na środowisko. Karanie uważano za barbarzyński i prymitywny instynkt, społeczne piętnowanie i mściwość mające prowadzić jedynie do eskalacji przestępczości, która mieniła się jako swoista choroba, z której można się wyleczyć poprzez resocjalizację i psychoterapię. Miały one na celu uświadomić jednostce, że najlepiej służy jej postępowanie nie krzywdzące nikogo.
W tym okresie znacznie rozszerzono prawa oskarżonych i przestępców, np. wprowadzając obronę w oparciu o niepoczytalność.

Wizja ta zdominowała system sprawiedliwości, sprawiając, że wyroki zapadały rzadziej i były krótsze. Doprowadziło to także do tego, że:

“Wskaźniki przestępczości zaczęły szybko wzrastać. Stopa morderstw poszła tak ostro w górę, że w roku 1974 była już dwukrotnie wyższa niż w roku 1961. W okresie między rokiem 1960 a 1976 ryzyko zostania ofiarą poważnego przestępstwa z użyciem przemocy wzrosło trzykrotnie. Liczba zabitych policjantów także uległa potrojeniu w dekadzie lat 1960-tych. Młodzi przestępcy, których otaczano szczególną troską, stali się szczególnie brutalni. Stopa aresztowań i nieletnich za morderstwo więcej niż się potroiła w latach 1965-1990…”

”Oni wiedzą lepiej. Samozadowolenie jako podstawa polityki społecznej” Thomas Sowell, 2008

Wróćmy jednak do naszego tytułowego bohatera – Dextera. Czy znalazł on naśladowców? Naturalnie. Pojedyncze przypadki zdarzają się nawet superbohaterom pokroju Supermana:

“W Izraelu siedmiolatek złamał kręgosłup po tym, jak wyskoczył z okna z okrzykiem: „Patrzcie, jak leci Superman!”. W Norwegii pięcioletnia dziewczynka padła ofiarą brutalnego zachowania kolegów – widzów pewnego serialu telewizyjnego. W Stanach Zjednoczonych za przyczynę zabójstwa rodziców przez piętnastolatka uznano film Urodzeni mordercy Oliviera Stone’a. W Tajlandii dziewięciolatek powiesił się, naśladując scenę egzekucji z popularnego serialu.”

”Dzieci i telewizja – Perspektywa globalna” Dafna Lemish, 2008

Pierwszym naśladowcą Dextera był 29-letni kanadyjczyk Mark Twitchell. Filmowiec amator, który napisał scenariusz filmowy luźno nawiązujący do fabuły serialu, a następnie zaczął odtwarzać jego główną rolę w rzeczywistości. W 2011 r. Podając się za kobietę na serwisie randkowym zwabił 38-letniego mężczyznę do wynajętego garażu, a następnie podążając za modus operandi Dextera ułożył na rytualnym stole, owinął w folię, zabił, a ciało poćwiartował. W przeciwieństwie do Dextera nie posiadał łodzi ani bliskiego Oceanu, zwłoki wyrzucił więc do kanałów ściekowych. Wpadł, ponieważ zostawił mnóstwo śladów DNA swojej ofiary w garażu i bagażniku samochodu, a cały przebieg zbrodni skrupulatnie opisał na swoim laptopie. Należy dodać, że wcześniej był obsesyjnym fanem Star Wars, który zbierał wszystkie gadżety związane z sagą, a jego samochód posiadał rejestrację DRK JEDI. Jak widać już wcześniej wybrał ciemną stronę mocy. Następnie swoją fascynację przerzucił właśnie na Dextera, chwaląc się na swoim profilu FB, że ma z nim dużo wspólnego. Dostał dożywocie.

Twitchell tak jak Dexter starał się zracjonalizować zabijanie – przemieniając to w rzekomą naprawę sprawiedliwości społecznej. Jednak w jego scenariuszu filmowym ofiary to mężowie, którzy korzystają z serwisu randkowego, aby zdradzać swoje żony. W rzeczywistości ten zamysł jeszcze bardziej się rozmył – jego ofiara była kawalerem.

Serial “Dexter” przełamał dotychczasowe granice ustanawiając seryjnego mordercę głównym bohaterem. Ale zrobił to dość delikatnie. Dexter pomimo tego, że jest seryjnym mordercą, jest także cholernie miłym gościem posiadającym cechy superbohatera. Owszem zabija, zabija ile wlezie, ale tylko tych, którzy na to zasłużyli, trzymając się ściśle określonego kodeksu. Zabija tylko morderców wymykających się systemowi sprawiedliwości, kojąc naszą świadomość społeczną, że każdą zbrodnię spotyka zasłużona kara.

A skąd się wzięła żądza zabijania u Dextera? To kolejny przypadektabula rasa. Jako niemowlę wraz z bratem był świadkiem porżnięcia na kawałki jego matki piłą łańcuchową przez dilera narkotyków w kontenerze Cargo. Następnie przebywał w nim przez kilka dni cały zanurzony we krwi. Mamy więc racjonalizację jego żądzy zabijania i fascynacji krwią.

Liczba morderstw nie wzrosła jednak w szaleńczym tempie w USA po ukazaniu się serialu i w czasie jego trwania 2006-2013 r., tylko spadła w tym okresie o 10%.

Ciekawym zagadnieniem jest fakt, że istnieją jeszcze społeczeństwa, które nie mają dostępu do telewizji, a więc jeśli telewizja psuła była tkankę społeczną to po wprowadzeniu jej do społeczeństwa powinien być zauważalny skok agresji i jej pochodnych. Jednym z przykładów takiego społeczeństwa byli mieszkańcy wyspy Świętej Heleny, tej samej na której swe ostatnie dnie spędził Napoleon Bonaparte. Kiedy w 1995 r. na wyspie wprowadzono po raz pierwszy telewizję, jej mieszkańcy nie stali się bardziej agresywni. ”Broadcast Television Effects in a Remote Community” Tony Charlton, Barrie Gunter, Andrew Hannan, 2002

Z drugiej strony jeśli kultura popularna, zwaną także kulturą niską, ma oddziaływanie negatywne, dehumanizujące, to tzw. kultura wysoka (teatr, muzyka klasyczna itp.) powinna działać w drugą stronę humanizując człowieka, wzbudzać poczucie moralności i wrażliwości społecznej. Co do słuszności tego założenia wypowiedział się znany krytyk literacki (i polimat!).


„Wiemy już, że człowiek może czytać wieczorem Goethego i Rilkego, później grać na fortepianie Bacha i Schuberta, a rano iść spokojnie do pracy w oświęcimskim obozie śmierci”

George Steiner
  • Obecnie w Polsce bardzo głośno jest w mediach o ideologii gender, która żywo czerpie właśnie z koncepcjitabula rasa. Zakłada, że płeć jest determinowana kulturowo, a więc przez środowisko odrzucając wpływ genetyczny, biologię. Jak więc widać to zagadnienie nadal żyje i wywołuje gorące debaty polityczne.
    Znany norweski komik w swoim reportażu całkiem na poważnie pyta naukowców oraz zwolenników gender o sens tego zagadnienia.
  • Polecam również obejrzenie polskiego filmu “Eugenika – w imię postępu” dotyczącego eugeniki która skupiała się na wpływie genetycznym. Poniżej trailer.
  • Co mówi behawiorysta po stosunku seksualnym? Tobie było dobrze. A mnie?
  • Infografiki dot. Polski
Further Reading
  • “Tabula rasa : spory o naturę ludzką ” Steven Pinker, 2013
    “Steven Pinker omawia moralne, emocjonalne i polityczne zabarwienie pojęcia natury ludzkiej we współczesnym świecie.
    Próbuje odtworzyć bieg historii, który doprowadził do tego, że naturę ludzką zaczęto spostrzegać jako pojęcie niebezpieczne. Zaprzeczanie istnieniu natury ludzkiej porównuje do wiktoriańskiego zażenowania w sprawach seksu. Uważa je jednak za znacznie bardziej szkodliwe – zniekształca bowiem współczesną naukę i oświatę, wypacza dyskusje publiczne i wpływa na nasze życie codzienne.
    Teoria, zgodnie z którą własne dzieci można kształtować jak glinę, narzuciła rodzicom nienaturalne, a czasem nawet okrutne metody wychowawcze. Spotęgowała cierpienia rodziców, których dzieci nie spełniły pokładanych w nich nadziei. Przekonanie zaś, że ludzkość można przemodelować dzięki prowadzonym na wielką skalę projektom inżynierii społecznej, doprowadziło do okrutnych zbrodni w historii naszego gatunku.”

    Kapitalna książka, którą po prostu trzeba przeczytać.

  • “Oni wiedzą lepiej. Samozadowolenie jako podstawa polityki społeczne” Thomas Sowell, 2008

    Prof ekonomii w popularno-naukowym stylu rozprawia o licznych programach społecznych jak: walka z biedą, edukacja seksualna, ekologia, system szkolnictwa, opieka medyczna. itp.

  • “Broadcast Television Effects in a Remote Community” Tony Charlton, Barrie Gunter, Andrew Hannan, 2002

    Raport z badań mieszkańców wyspy Św. Heleny. Celem badań było określenie wpływu jaki telewizja wywiera na człowieka. Badania rozpoczeły się w 1993 r. dwa lata przed wprowadzeniem telewizji, aby ocenić stan przed i po wprowadzeniu w 1995 r. Co ciekawe badania są prowadzone do dziś. W tej książce uwzględnione są dane do 1999 r.

  • “The Devil’s Cinema: The Untold Story Behind Mark Twitchell’s Kill Room” Steve Lillebuen, 2013
    “A well-written and researched exploration of a very dark side of a young would-be filmmaker who is perhaps a tad over-influenced in his life and actions by the fictional TV character, serial killer Dexter Morgan. The horrific crimes and the trial of Edmontonian Mark Twitchell is deftly presented by Steve Lillebuen in a book that is a well-paced, hard-to-put-down, real-life thriller.”
    Jury citation for the Arthur Ellis Award for Best Non-fiction

1.3 Popeye’s Spinach

Szeroko rozpowszechniona historia opowiada o naukowcu, który pomylił się w ocenie zawartości żelaza w szpinaku stawiając przecinek w zapisie dziesiętnym w złym miejscu i zwiększył tym błędem jego ilość dziesięciokrotnie. W wyniku pomyłki szpinak został wypromowany przez ekspertów żywieniowych, opinię publiczną oraz pewnego rysownika komiksów, doprowadzając do zwiększenia w latach 20-tych i 30-tych konsumpcji tego warzywa o ponad 30%.

Historia ta zaczyna się w 1972 r., gdy prof. Bender, naukowiec posiadający duży autorytet w kwestii żywienia zasugerował, iż szpinak zawdzięcza swoją sławę badaniu z 1870 r., w którym niemiecki naukowiec postawił przecinek w złym miejscu zwiększając zawartość żelaza dziesięciokrotnie. Następnie wyniki jego badań były kilkukrotnie cytowane i powoływano się na nie w podręcznikach akademickich. Bender stwierdził również, że dopiero w 1937 r. pomyłka została zauważona, a kolejne badania wykazały, że szpinak nie zawiera więcej żelaza niż inne liściaste warzywa. Jednak było już za późno, bo od dawna wszyscy zajadali się szpinakiem, a Popeye właśnie święcił swoje triumfy w kinach.

Sugestia prof. Bendera z czasem przerodziła się w pewnik i zaczęła występować w podręcznikach, publikacjach oraz czasopismach (nawet o takiej renomie jak “British Medical Journal”) zdobywając szczyt swojej popularności w erze Internetu. Przytaczano ją jako przykład nieweryfikowania źródeł informacji i ślepej wiary w autorytety. Ironią jest to, że historia o naukowcu, który postawił przecinek w złym miejscu również jest mało wiarygodna i jej autentyczność nie została sprawdzona.

Dopiero w 2010 r. po dość długim i żmudnym śledztwie dr Mike Sutton wykazał, że na przestrzeni lat 1871-1917 aż 4 niemieckich naukowców podało wyniki niezależnych badań, które wykazały dziesięciokrotnie wyższą zawartość żelaza w szpinaku. Następnie pojawiły się one w kilku podręcznikach akademickich.
Jednak niemożliwe jest, aby każdy z badaczy pomylił się stawiając przecinek, dlatego też obecnie sądzi się, że błąd wynika z zastosowania nieprecyzyjnych metod oznaczania ilości żelaza w warzywach liściastych.

Czy pomimo tych paru błędnych badań niemieccy naukowcy mogli wywrzeć taki wpływ i wprowadzić w błąd badaczy z USA, a zarazem cały kraj?
Popeye powstaje dopiero w 1929 r., a w Stanach Zjednoczonych już w 1907 r. w biuletynie Ministerstwa Rolnictwa wskazano, że ówczesna metoda oceny żelaza w żywności stosowana przez niemieckich naukowców była narażona na błędy oraz podano zawartość żelaza w szpinaku zgodną z rzeczywistością.

A co z Popeyem? Dlaczego akurat je on szpinak? Czy chociaż twórca Popeye’a – E.C Segar został wprowadzony w błąd? Odpowiedź znajdziemy w komiksie:

Popeye witamina A

Jak widać w ogóle nie brał pod uwagę żelaza(!) tylko witaminę A.
Ciekawostką jest, że dopiero z czasem czytelnicy dowiedzieli się skąd pochodziła siła Popeye’a, a minęło jeszcze kilka miesięcy nim Popeye zaczął zajadać się szpinakiem w komiksie. Zupełnie inaczej ujęto szpinak w filmach animowanych, gdzie od początku był on elementem kluczowym.

A czy Popeye miał jakiś wpływ na spożycie szpinaku w USA latach 20-tych i 30-tych XX w.?
Na to pytanie znacznie trudniej odpowiedzieć, ponieważ dane z tego okresu są niepełne, albo mało wiarygodne. Poniżej zebrane są dane zbiorcze określające powierzchnię upraw szpinaku wyrażoną w hektarach dla 4 stanów: Kalifornia, Colorado, Texas, Washington w latach 1928-1956. Nie są to dane z całego USA, ale jedyne jakie udało się uzyskać. Pocieszające jest to, że ze stanu Texas pozyskiwano ponad 50% krajowych zbiorów szpinaku.

W 1929 r. Popeye powstaje jako kolejna postać komiksu “Thimble Theatre” istniejącego już od 10 lat. Komiks ten wydawany jest jako 1-stronicowy dodatek do niedzielnej gazety New York Journal, następnie pojawia się w coraz większej liczbie tytułów dochodząc do 600 gazet na całym świecie. Po 3 latach od pojawienia się Popeye’a wysuwa się on na pierwszy plan przyćmiewając inne postacie, a komiks zostaje przemianowany na “Thimble Theatre … Starring Popeye”.
W 1933 r. powstaje pierwszy animowany czarno-biały film z Popeye’em wyświetlany w kinach (telewizja jest dopiero w powijakach, w 1945 r. liczba telewizorów w USA wynosiła poniżej 10 tys.). Co ciekawe w 1930 r. cotygodniowo do kin chodziło 80 mln ludzi, co stanowiło 65% ludności USA. Dla porównania w 2000 r. chodziło do kin 27 mln Amerykanów, czyli około 10% społeczeństwa. W 1935 r. powstaje program radiowy “Popeye Radio Show” , rok później film kolorowy , a w 1956 r. serial telewizyjny.


Jak widać na wykresie od 1930 r. następuje gwałtowny wzrost powierzchni upraw szpinaku, akurat od momentu pojawienia się Popeye’a. Kolejny równie gwałtowny wzrost w 1935 r. zbiega się z pojawieniem się w kinach pierwszego kolorowego filmu z Popeye’em. W 1942 r. zaczyna się drastyczny spadek, a produkcja szpinaku w USA nigdy już nie powraca do dawnej wielkości.
Co możemy wywnioskować z powyższych danych?

Nic co opierałoby się na podstawach naukowych. Istnieje zbyt wiele zmiennych jakie mogły mieć wpływ na popularność szpinaku w tamtym okresie, aby mówić o zależności między Popeye’em a wzrostem spożycia tego warzywa.
W grę wchodzi masa czynników takich jak np. program żywieniowy zapoczątkowany w latach 20-tych w USA, mający na celu przekonanie dzieci, że wszyscy “jedzą szpinak, piją mleko i myją zęby”.
Więcej na ten temat można znaleźć w pracach dr Mike’a Suttona na stronie Dysology.com. Wykazał on m. in., że mityczny 30% wzrost spożycia szpinaku w latach 20-tych i 30-tych rzeczywiście miał miejsce, ale nie w całym kraju, a jedynie w stanie Texas i to tylko w jednym roku – 1936.

Postacie Thimble Theatre

Pierwszy odcinek animowanego serialu o Popeye’u

  • Jeep

    Eugene the Jeep jest jedną z wielu postaci towarzyszących Popeyowi. Określany jest jako pewien rodzaj…psa. Jego zdolności lingwistyczne ograniczają się do piszczenie słowa “Jeep”, jednak jest piekielnie inteligentny i pomaga sobie komunikując się za pomocą mowy ciała. Posiada supermoce, które umożliwiają mu przenikanie przez ściany i teleportację. Właśnie ze względu na te właściwości żołnierze amerykańscy podczas II wojny światowej nazwali jego imieniem wóz terenowy na wyposażeniu armii – Willys M38. Skojarzyli jego małe rozmiary i możliwość poruszania się po trudnym terenie z niezwykła zwinnością Jeepa.
    Stworzenie wyrazu “Jeep” przypisuję się właśnie twórcy Popeye’a.

  • Flaga polska
    Grób Franka “Rocky” Fiegela

    Legenda głosi, że postać Popeye’a była inspirowana jednym z mieszkańców miasta Chester w stanie Illinois, z którego pochodził jego twórca E.C. Seager. Frank “Rocky” Fiegel był starym kawalerem polskiego pochodzenia, który mieszkał z matką w domu niedaleko cmentarza. Mieszkańcy wspominali go jako “wysokiego, silnego i nieustannie gotowego do bitki, który nigdy nie dał się pokonać” oraz przytaczali liczne historie bijatyk, w których Rocky rozprawiał się z kilkoma napastnikami na raz.

  • Popeye Superman

    Jerry Siegel jeden z twórców Supermana (drugi to Joe Shuster), przyznał, że animowane filmy z Popeyem były źródłem jego inspiracji i miały na niego ogromny wpływ. Osią jego wyobrażeń był bohater posiadający nadludzką siłę, który tak jak Popeye jest szlachetny i pomaga innym, a wszystko to miało odbyć się bez śmiechu i cyrkowych gagów.
    Na twórcę tej postaci mieli też wpływ inni bohaterowie, szczególnie popularny w tym okresie Tarzan.

  • Popeye gra video

    W Polsce Popeye dał się poznać szerszej publiczności także jako bohater gry obecnej na kartridżu “168 in 1” na konsolę Pegasus.
    Naciśnij na zdjęcie powyżej aby zagrać w ową grę.

1.4 Niewolnice Isaury

“Niewolnica Isaura” to jeden z najbardziej popularnych programów w historii polskiej telewizji. Telenowela zaprezentowana po raz pierwszy w Polsce w 1985 r. gromadziła przed telewizorami średnio aż 81% widzów, czyli około 22 mln ludzi! [źródło]
W wyniku tej olbrzymiej popularności po latach zaczęły powstawać plotki o rzekomej modzie na nadawanie dziewczynkom imienia głównej bohaterki serialu – Isaura.
Ale czy tak rzeczywiście było ?

Aby to sprawdzić trzeba wziąć dane z systemu PESEL. Niestety dostęp do nich jest płatny i w dodatku nie każdy może je uzyskać. Jednak w toku poszukiwań natrafiłem na jedyną tego typu publikację w Polsce –  “Słownik imion współcześnie w Polsce używanych” – zawiera informacje dot. tego ile razy w danej dekadzie zostało nadane konkretne imię obywatelowi Polski w latach 1920-1994 r.
Np. ile w dekadzie 1981-1990 r. urodziło się dziewcząt z nadanym imieniem Anna czy Katarzyna.

Śmiało możesz sprawdzić jak przedstawia się popularność Twojego imienia – tylko najpierw zapoznaj się z informacjami ze str 6 i 7 aby wiedzieć jak odczytać dane 

Wracając do Isaury…okazało się, że imię to zostało nadane w przedziale czasowym 1981-1994 r. 28 razy, a jej przekształcenie –  Izaura 38 razy, więc do 1994 r. 66 kobietom nadano imię głównej bohaterki serialu.

Ciekawe jak ich życie zostało naznaczone tym imieniem.
W kilku artykułach natknąłem się na dość frywolne wtrącenia o rzekomych perypetiach takich osób. Ale sprawiały one wrażenie mało wiarygodnych i raczej uznaję je za dziennikarską fantazję. Niestety nie znalazłem żadnego pełnego i wiarygodnego wywiadu.

Miałem napisać o Isaurze coś więcej ale natrafiłem na świetny artykuł Katarzyny Wajdy “Niewolnicy Isaury”, który dostarcza wszelkich niezbędnych informacji na temat serialu i jego popularności w Polsce.

Myślę, że do informacji z artykułu warto dodać co nieco odnośnie obecnej w tamtych czasach rzeczywistości. Przede wszystkim zobaczmy jak wyglądało środowisko telewizyjne i konkurencja “Isaury”.
Dość mizernie. raptem dwa kanały. Poniżej program TV – z dnia 19 lutego 1985 – wtedy został wyemitowany pierwszy odcinek serialu.


“Isaura” leciała rano i wieczorem aby nocny stróż i inne nocne zmiany mogły też obejrzeć serial.

W sieci udało mi się znaleźć pierwszy odcinek po polsku. Dla przybliżenia tematu, w celu próby zrozumienia fascynacji serialem, polecam rzucić okiem

W toku rozmyślań i poszukiwań wytypowałem parę imion, które mogły zostać rozpowszechnione bądź skazane na potępienie przez popkulturę oraz sławnych ludzi.


Np. Imię Amelia wykazało ogromny wzrost popularności w latach 2001 (157 nadań) i 2002 (1905 nadań). Prawdopodobnie związane jest to z popularnością tytułowej bohaterki francuskiego filmu „Amelia”, którego premiera w Polsce miała miejsce 19 października 2001 r. Potwierdza to odnotowanie tego samego zjawiska w Niemczech i Holandii, gdzie od 2002 r. popularność imienia Amelie rośnie w szybkim tempie. Swoboda Paweł, Imiona częste w Polsce w latac h 1995-2010 oraz ich zróżnicowanie w czasie i przestrzeni [W:] Onomastica nr 57, str 52, 2013

Hitler baby

A czy nadał byś swojemu dziecku imię Adolf? Czy imię Adolf znacznie straciło na popularności po makabrycznej działalności Adolfa Hitlera? O tym w kolejnym odcinku!

Poniżej tabela imion i osób, które wytypowałem do następnych odcinków. Jeśli możesz coś dodać to proszę napisz w komentarzu.

Postać wywierająca wpływ Warianty imienia
Adam Małysz Adam
Adolf Hitler Adolf
Aicha (muzyka - singiel Magmy) Aicha, Aisza, Aischa, Ajsza
Albin Siwak Albin
Amelia (film) Amelia
Brigitte Bardot Brigida, Brigitte, Brigitta, Brigidette, Brigit, Brigita, Brygida, Brygide, Brygita, Brygitta, Brygitte
Claudia Cardinale Klaudia, Claudia
Iga Cembrzyńska Iga
Lech Wałęsa Lech
Maja Berezowska, Pszczółka Maja Maja, Maia
Maryla Rodowicz Maryla
Mieszko Mieszko
Olivier Janiak Oliwier, Olivier, Oliver
Otylia Jędrzejczak Otylia
Ronald Regan Ronald
Sobiesław Zasada Sobiesław
Violetta Villas Wioletta, Wioleta, Wiolletta, Wiolleta, Violeta, Violetta, Violleta
Xavier Wiśniewski Ksawery, Ksawier, Xavier
  • Children Of Dynasty - Logo Wpierw artykuł miał odpowiadać na pytanie – czy gwałtowne otwarcie Polski na zachodnią kulturę masową – wyrażającą się w  liczbie seriali zagranicznych, które można było oglądać w TV  sprawiło, że nowo narodzone dzieci w Polsce dostawały imiona po bohaterach z zagranicznych seriali. Początkowo za punkt odniesienia wziąłem serial “Dynastia”, który zapadł mi w pamięć jako obrazy świata zachodniego opływającego w niewyobrażalne luksusy i piękno. Jednak imiona głównych bohaterów serialu nie były nadawane dzieciom w Polsce w ilości odpowiedniej abyśmy mogli mówić o jakiejś tendencji – do 1994 r. mieliśmy w Polsce jednego Blake’a i 6 kobiet z imieniem Alexis.
    Wymyśliłem nawet całkiem chwytliwy tytuł “Children Of Dynasty”, znalazłem piękna grafę na posta. Ale stwierdziłem że bardziej rzutką i rozpowszechnioną historią jest Isaura.
  • Czy istnieje, jakaś lista, która zawiera wykaz imion w Polsce? Niestety nie. A obecnie od 1996 r. panuje dość duża swoboda w nadawaniu imion. Weźmy naszych polskich celebrytów i to tych nie słynących z ekstrawagancji, jak Michał Wiśniewski, dzieci: Xavier, Etienette i Fabienne, tylko tych uważanych za podobnych nam Katarzyna Skrzynecka – córka Alikia Illia, Katarzyna Figura – córki Koko i Kaszmir Amber, Krzysztof Ibisz – syn Vincent.
    Dość ciekawe zestawienie na Onecie – Link.

2 Books


2.1.1 Williams, Sam; Free as in Freedom 2.0; 2009

2.1.2 Onstad, Katrina; Efekt Weekendu - Odzyskaj swój wolny czas, a zobaczysz jak zmieni się twoję życie; 2017

2.1.3 Dziwne przypadki ludzkiego mózgu. Sam Kean


2.2.1 McKee Robert; Story - substance, structure, style, and the principles of screenwriting

2.2.2 Footwork Wins Fights: The Footwork of Boxing, Kickboxing, Martial Arts & MMA Paperback – September 9, 2018

2.2.3 The War of Art: Break Through the Blocks and Win Your Inner Creative Battles

2.2.4 Object-Oriented Software Construction

2.2.5 Analysis Patterns Reusable Object Models

2.2.6 Dynamics of Software Development

2.2.7 Surviving Object-Oriented Projects

2.2.8 Fixing Broken Windows: Restoring Order And Reducing Crime In Our Communities

2.2.9 Cognition in Practice (Learning in Doing)

2.2.10 How To - Randall Munroe

2.2.11 TCP/IP Illustrated, Volume 1: The Protocols (2nd Edition) (Addison-Wesley Professional Computing Series) 2nd Edition

2.2.12 Kajtkowe przygody – Marii Kownackiej

2.2.13 Creating Interactive Fiction with Inform 7 by Aaron A. Reed.

2.2.14 Unix i Linux. Przewodnik administratora systemów. Wydanie V

2.2.15 Spal pracownię matematyczną

2.2.16 Table

  Permanent Midnight Jerry Stahl      
  ReAction!: Chemistry in the Movies [Hardcover]      
  Love. The Story of Evariste Galois Leopold Infield      
  Drew Magary – niesmiertelność zabije nas wszystkich      
  Grzegorz Rogala „Wywieranie wpływu z perspektywy praktyki”      
  „Dangerous Company: Managment Consultants and the Business The Save and Ruin” - na temat konsultantów      
  „The Effective Executive” (Harper Business 1993)      
  Herb Kelleher – lider w lotnictwie cywilnym. - podziwiany      
  Why the buy” - R.Settle P.Alreck.      
  Handbook of social psychology      
  „Attitudes and Persuasion” R.Petty J.Cacioppo.      
  The Obvious Adams: The story of a sucesfull Businessman      
  ”The innovator;s Dilemma” Clayton Christensen      
  ”Mindmatching: Why people behave. The way they do”      
  The Real Pepsi Challenge: The Inspirational Story of Breaking the Color Barr      
  The Stranger Beside Me killlers    
  Small Sacrifices killers    
  Making of the Microsoft      
  Evolution of Consciousness: The Origins of the Way We Think” Robert Ornstein [brak w BN]      
  Audio Branding: Brands Sound and Communication      
  Pryor convictions and other life sentences / Richard Pryor with Todd Gold      
  The Obvious Adams: The story of a sucesfull Businessman      
  The innovator;s Dilemma” Clayton Christensen      
  Mindmatching: Why people behave. The way they do      
  Genius in the Shadows: A Biography of Leo Szilard the Man Behind the Bomb      
  David Ogilvy Wyznania człowieka reklamy marketing    
  David Ogilvy O reklamie marketing    
  Evolution of Consciousness: The Origins of the Way We Think” Robert Ornstein [brak w BN]      
  Tobacco Advertising: The Great Seduction (A Schiffer Book for Collectors)      
  Smoke Signals: 100 Years of Tobacco Advertising      
  Advertising Sin and Sickness: The Politics of Alcohol and Tobacco Marketing 1950-1990 (Drugs and Alcohol Contested Histories)      
  American Business 1920-2000: How It Worked      
  Nuda w kulturze rozrywki : poradnik / Richard Winter.      
  Making Fast Food: From the Frying Pan into the Fryer [Paperback] Ester Reiter (      
  A World Destroyed: Hiroshima and Its Legacies      
  Books and essays have addressed the impact of projects freely driven by communities of scattered individuals:      
  Infotopia by Cass R. Sunstein      
  Everything Is Miscellaneous by David Weinberger.      
  Jane Jacobs’s book The Death and Life of Great American Cities      
  Juliet B. Schor „The Overspent American. Why We Want What We Don’t Need”      
  Escape Attempts: The Theory and Practice of Resistance in Everyday Life: The Theory and Practice of Resistance to Everyday Life      
  Against The Odds: An Autobiography dyson      
  Robert Allen Mensa      
  Biurokracja : anatomia zjawiska / Michel Crozier      
  Frederick Winslow Taylor - cos jak Max Weber      
  Biologia populacyjna - nauka o rozprzestrzenianu się genow i ogranizmow      
  Conquests And Cultures: An International History by Thomas Sowell      
  Race And Culture: A World View by Thomas Sowell      
  Migrations And Cultures: A World View      
  Mayr Ernst Biologia    
  Dlaczego widelec ma cztery zęby      
  Death by Government      
  born to rebel sulloway      
  art and intimacy Dissanayake      
  Painting by Numbers: Komar and Melamid's Scientific Guide to Art.      
  Alexis de Tocqueville - O demokracji      
  Dzikim kontynencie Keith Lowe (Wyd. Rebis).      
  The Construction of Social Reality by John R. Searle      
  segrave kerry - duzo fajnych ksiazek o przedmiotach - socjologia      
  Making the Body Beautiful S.Gilman      
  The Copycat Effect: How the Media and Popular Culture Trigger the Mayhem in Tomorrow's Headlines      
  Psycho Paths: Tracking the Serial Killer Through Contemporary American Film and Fiction      
  Natural Born Celebrities: Serial Killers in American Culture      
  When Advertising Tried Harder - Laury Doborow to check    
  Di-it yourself lobotomy      
  Culture of narcissim      
  Powstanie i rozwój faktu naukowego Ludwik Fleck      
  The Disney Version: The Life Art and Commerce of Walt Disney      
  grinding it out kroc ray      
  Kids as Customers: A Handbook of Marketing to Children Hardcover by James U. McNeal   1992  
  Genes, Culture and Personality: An Empirical Approach   1989  
  Survival of the Prettiest: The Science of Beauty Paperback by Nancy Etcoff (Author)      
  The Sociology of Childhood William A. Corsaro      
  The Intelligence Men: Makers of the I.Q. Controversy      
  Ralph Nader - Unsafe at any speed      
  Facts Fallacies and Frauds in Psychology      
  Allan Bloom Umysł zamknięty      
  Igora Janke Twierdza      
  From Third World to First: The Singapore Story: 1965-2000      
  The myth of mental illness      
  Psychiatric slavery      
  Homo frajer - Michał Rauszer      
  Sexual Selection by Malte Andersson      
  NapoleonChagnon Yanomamo - The Last Days Of Eden      
  Wielka księga cenzury w dokumentachTomasza Strzyżewskiego.      
  100/XX czyli antologię polskiego reportażu XX wieku.      
  Summer Hill      
  Brainwashed: The Seductive Appeal of Mindless Neuroscience      
  On the Edge: The Spectacular Rise and Fall of Commodore      
  Understanding the Linux kernel linux   2018-04-08
  C Programming in One Hour a Day, Sams Teach Yourself, 7/e C   2018-04-09
  C Primer Plus C   2018-04-09
  Sex and War: How Biology Explains Warfare and Terrorism and Offers a Path to a Safer World     2018-04-09
  Under the Radar: How Red Hat Changed the Software Business–and Took Microsoft by Surprise linux 2000  
  Fixing Broken Windows: Restoring Order and Reducing Crime in Our Communities     2018-05-03
  PHP. Nowe możliwości, najlepsze praktyki      
  Edward Tufte      
  Art nouveau = Tile designs.      
  Filozofia dowcipu. Humor jako siła napędowa umysłu (wydanie II)      
  Peace Is Every Step: The Path of Mindfulness in Everyday Life      
  Benchmarking of databases for big data exploration in the social graph analysis = Badanie wydajności baz danych na potrzeby eksploracji dużych sieci społecznych      
  GAME ENGINE BLACK BOOK DOOM & Wolfenstein      
  Intymny dziennik Gustawa Herlinga – Grudzińskiego      
Al Ries, Jack Trout Horse sense : the key to success is finding a horse to ride marketing    
Anzel, Wojciech Testowanie oprogramowania w praktyce:      
Bartlett, Jonathan Programming Ground Up   2003 2018-05-05
Beekmans, Gerard Linux From Scratch      
Bruce Bueno de Mesquita (Author) The War Trap [Paperback]      
Bruce Porter BLOW: How a Small-Town Boy Made $100 Million with the Medellin Cocaine Cartel and Lost It All [Paperback]      
Burszta Józef Edukacja w świecie kultury popularnej      
Cecilia Heyes (Editor) The Evolution of Cognition (Vienna Series in Theoretical Biology)      
Charles J. Lumsden Edward O Wilson Genes Mind And Culture: The Coevolutionary Process      
Charles Wright Mills Białe kołnierzyki      
Col. Harland Sanders Life As I Have Known It Has Been Finger Lickin' Good      
Craig Larman Applying UML and Patterns : An Introduction to Object-Oriented Analysis and Design and Iterative      
David Bodanis Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World   2006  
David C. King (Author) Selling with Space Management [Perfect Paperback]      
David Meerman Scott Nie przeszkadzaj klientowi w zakupach   2015  
Diane Mcguinness (Author) Why Our Children Can't Read and What We Can Do About It: A Scientific Revolution in Reading [Paperback]      
Douglas Holt How Brands Become Icons: The Principles of Cultural Branding      
Douglas Holt Cultural Strategy:Using Innovative Ideologies to Build Breakthrough Brands      
Dyke and the Reinvention of the BBC [Paperback] Georgina Born (Author) Uncertain Vision: Birt      
Elliott Leyton Hunting Humans: The Rise of the Modern Multiple Murderer [Paperback]      
Emmanuel Gobillot Przywództwo przez integrację : budowanie sprawnych organizacji dla ludzi, osiągania efektywności i zysku   2008  
Fresco, Nadine Śmierć Żydów   2011  
Fusco, John The Linux Programmers Toolbox linux 2017 2018-04-15
Gehl Jan Życie mędzy budynkami - Użytkowanie przestrzeni publicznych   2009  
Gerald Weinberg Perfect Software: And Other Illusions about Testing      
Glenn Rifkin Radical Marketing: From Harvard to Harley Lessons from Ten That Broke the Rules and Made It Big by Sam Hill and      
Graeber, David Debt: The First 5,000 Years   2011  
Hennessy, John L. Computer Architecture: A Quantitative Approach   2011 2018-04-28
Hilary Koprowski Wygrać każdy dzień      
Historical and Artistic Phenomenon. Seized: Temporal Lobe Epilepsy as a Medical      
Hyde, Randall Write Great Code Volume I: Understanding the Machine   2004 2018-04-27
Hyde, Randall Write Great Code Volume II: Thinking Low-Level, Writing High-Level   2006 2018-04-27
Hyde, Randall The Art of Assembly Language assembler 2003/2010 2018-04-28
J Talmadge Wright International Critical Perspectives on Homelessness      
Jack Trout A genie’s wisdom : a fable of how a CEO learned to be a marketing genius marketing    
James Chposky i Ted Leonsis Blue Magic      
James Kent Lewis Linux Utilities Cookbook linux 2013 2018-04-08
Jim Carrey Fun and Funnier      
John Leake „The Art of Advertising” Bryan Holme      
John Leake The Art of Advertising Bryan Holme      
Jonathan L. Freedman (Author) Media Violence and its Effect on Aggression: Assessing the Scientific Evidence [Paperback]      
Joshua Cooper Ramo Kryzys zmienia reguły gry”      
Kai Bird and Lawrence Lifschultz Hiroshima's Shadow: Writings on the Denial of History and the Smithsonian Controversy (1998)      
Koonz The Nazi Conscience      
L.Drummond American Dreamtime: A Cultural Analysis of Popular Movies and Their Implications for Humanity   1996  
Lancelot Law The unconscious before Freud. Whyte   1962  
Linda Null Struktura organizacyjna i architektura systemów komputerowych      
Love, Robert Linux Kernel Development      
Love, Robert Linux System Programming: Talking Directly to the Kernel and C Library 2nd Edition     2018-04-08
Love, Robert Linux Kernel Development 3rd linux 2010 2018-04-15
Maas, Peter Serpico: The Classic Story of the Cop Who Couldn't Be Bought   2005  
Mariusz Chrapko Scrum : o zwinnym zarządzaniu projektami / Mariusz Chrapko.   2015  
Marjorie L. Mikasen Mark A. Griep (Author)      
Marta Stremecka Jerzy Urban      
Michæl S. Gazzaniga (Author) The Mind's Past [Paperback]      
Neil Matthew, Richard Stones Beginning Linux Programming 4rd linux 2007 2018-04-15
Nisan Elementy systemów komputerowych      
Norbert Wiener Ex-Prodigy: My Childhood and Youth   1953  
Paul H. Dembinski Finanse po zawale. Od euforii finansowej do gospodarczego ładu     2018-04-25
Paul R Williams Architect      
Perry, Greg Język C w przykładach C 2000 2018-04-08
Public Parks: The Key to Livable Communities Garvin, Alexander   2010  
Płeć przyjemność i przemoc. Kształtowanie wiedzy eksperckiej o seksualności w Polsce Agnieszki Kościańskiej   2014  
Ralph Roberts The Other Guy Blinked: How Pepsi Won the Cola Wars      
Recreation Parks and Open Space: A 21st Century Agenda Garvin, Alexander      
Reese Richard Understanding and Using C Pointers C 2013 2018-04-24
Robert B. Edgerton Sick Societies: Challenging the Myth of Primitive Harmony      
Robert P. Crease. The prism and the pendulum : the ten most beautiful experiments in science      
Robert, Shaw Perceiving, Acting, and Knowing: Toward an Ecological Psychology      
Roman, Adam Testowanie i jakość oprogramowania: modele, techniki, narzędzia   2017 2018-06-02
Rosemary Varley Retail Product Management: Buying and Merchandising [Paperback]      
Sams, Prashnath Selenium - Automatyczne testowanie aplikacji   2015 2018-06-02
Smilgin, Radosław Zawód Tester      
Smilgin, Radosław; Piaskowy, Anna Dane Testowe - Teoria i Praktyka   2011  
Stanisława Dubisza Nauka o języku dla polonistów : wybór zagadnień      
Stephen G. Kochan Programming in C C   2018-04-09
Susan M. Lammers Page Programmers at Work: Interviews With 19 Programmers Who Shaped the Computer Industry      
Tanenbaum operating systems design implementation      
Tanya Krzywinska ScreenPlay: Cinema/videogames/interfaces [Paperback]      
The American City: What Works What Doesn’t Garvin, Alexander      
Thomas I. Palley Financialization: The Economics of Finance Capital Domination   2013 2018-04-25
Thomas Sowell Konflikt Wizji      
Thomas Sowell Compassion Versus Guilt drugs    
Trout, Trout; Rivkin, Steve The power of simplicity : a management guide to cutting through the nonsense and doing things right marketing    
Vaughn Vernon DDD dla architektów oprogramowania DDD 2013 2018-04-25
Venkateswaran, Sreekrishnan Essential Linux Device Drivers linux 2008 2018-04-15
vesques THe Steps to War      
Warford Computer Systems   2006  
White, Ron How Computers Work: The Evolution of Technology, 10th Edition (How It Works) C 2014 2018-04-09
Whittaker, James A. Testuj oprogramowanie jak Google: metody automatyzacji   2012  
William H. Whyte The Organization Man      
Zed A. Shaw Learn C The Hard Way C 2016 2018-04-19
Łukasik, Andrzej Ewolucyjna psychologia umysłu   2007  

2.3 READ

2.3.1 Wojewódzki, Kuba; Nieautoryzowana autobiografia; 2018

2.3.2 Relacyjne bazy danych dla praktyków : Date C.J : 2005/2006

2.3.3 Społeczeństwo informacji : Mattelart Armand : 2001/2004

2.3.4 Supermarket kultury : Mathews Gordon : 2000/2005

2.3.5 MySQL : Paul DuBois

2.3.6 Celko, Joe - Joe Celko's SQL for Smarties: Advanced SQL Programming 5th Edition (2015)

2.3.7 Andrew Hunt, David Thomas; The Pragmatic Programmer: From Journeyman to Master; 1999

2.3.8 Table

1   Nowoczesne elektrownie jądrowe : fizyka    
2   Oskar i pani Róża    
3   Fizyka : [zobacz rozpoznaj i naucz się nazywać…]    
4   Google Story Marketing 2005
5   Pisarz i los : o twórczości Gustawa Herlinga-Grudzińskiego    
6   Wojny plemników. Niewierność konflikt płci oraz inne batalie łóżkowe   1999
7   Filozofia pieniądza   1900
8   Inside Coca-Cola: A CEO's Life Story of Building the World's Most Popular Brand Marketing  
9   Brand Rewired Marketing  
10   Sex in Advertising: Perspectives on the Erotic Appeal Marketing  
11   101 reklam które musisz znać    
12   Sztuka animacji - Od ołówka do piksela - Historia filmu animowanego    
13   Czy powstanie klon człowieka? : fakty i fantazje    
14   Długi ogon : ekonomia przyszłości - każdy konsument ma głos    
15   The Psychology of the Sopranos: Love, Death Desire and Betrayal in America's Favorite Gangster Family    
16   Czarna księga komunizmu   1997
17   Ilustrowana Historia XX wieku    
18   Ostatni sylwester ludzkości    
19   Zmierzch telewizji - Przemiany medium - Antologia    
20   Kultura konwergencji : zderzenie starych i nowych mediów    
21   Copy Writing - jak sprzedawać słowem    
22   Kino i choroby psychiczne : filmy które pomagają zrozumieć zaburzenia psychiczne   2010/2014
23   Nasza wewnętrzna menażeria    
24   Teleogłupianie : o zgubnych skutkach oglądania telewizji (nie tylko przez dzieci)    
25   Wojna o pieniądz : prawdziwe źródła kryzysów finansowych    
26   Gastrofaza    
27   Marketing w sieci - studia przypadków    
28   Szybkie łącze z klientami - marketing internetowy    
29   Hipnotyczny marketing    
30 A.N.Oppenheim Kwestionariusze wywiady pomiary postaw   2002
31 Al Ries Jack Trout Positioning : the battle for your mind   1981
32 Al Ries Jack Trout Marketing warfare   1986
33 Al Ries Jack Trout Bottom-up marketing   1989
34 Al Ries Jack Trout The 22 immutable laws of marketing : violate them at your own risk   1993
35 Alberto Manguel Moja historia czytania    
36 Alberto Moravia Nuda powieść  
37 Albin Kazbal Klucz    
38 Aleksander Dumas Hrabia Monte Christo    
39 Alexander Osterwalder Tworzenie modeli biznesowych : podręcznik wizjonera    
40 Allan Pease Mowa ciała – Jak odczytywać myśli innych ludzi z ich gestów   1981/1992
41 Allen Robert Mensa : poznaj swoje możliwości   2003
42 Anatolij Karpov A jutro znów do boju    
43 Andrew Lih Wikipedia Revolution – How a Bunch of Nobodies Created the World's Greatest Encyclopedia Marketing  
44 Andrzej Hrynkiewicz Energia : wyzwanie XXI wieku   2002
45 Andrzej Mencwel Antropologia kultury    
46 Andrzej Stasiuk Mury Hebronu    
47 Andrzeja Z. Hrynkiewicza (red.) Człowiek i promieniowanie jonizujące   2001
48 Andrzejewski Jerzy Popiół i diament   1948
49 Anna Martuszewska Bolesława Prusa prawidła sztuki literackiej   2003
50 Antoni Sygietyński Na skałach Calvados   2003
51 Antonina Kłoskowska Kultura masowa    
52 Antonio Damasio Błąd Kartezjusza. Emocje rozum ludzki mózg."    
53 Arkadiusz Podlaski Marketing społecznościowy Marketing  
54 Aronson Człowiek istota społeczna   2006
55 Arthur Koestler Ciemność w południe   1983
56 August Bullock Reklama podprogowa   2004
57 Auster Lewiatan   1992
58 Auster Paul W kraju rzeczy ostatnich    
59 Barbara Giza, Justyna Wierzchowska i inni… Post-soap – nowa generacja seriali telewizyjnych    
60 Bartoszewski, Jakub Człowiek XXI wieku - Recepcja kartezjańskiej filozofii przyrody    
61 Berger, Peter L. Społeczne tworzenie rzeczywistości    
62 Bernard Shaw Pygmalion   1912
63 Biedrzycki Mariusz Genetyka kultury    
64 Bielak, Tomasz Opcje odbioru    
65 Black, Edwin Wojna przeciw słabym : eugenika i amerykańska kampania na rzecz stworzenia rasy panów   2003
66 Blackmore Susan Maszyna memowa   1999
67 Bocheński Józef Maria Sto zabobonów : krótki filozoficzny słownik   1992
68 Bokajła Społeczeństwo Obywatelskie   2001
69 Bornsztajn Życie płciowe kobiety w świetle psychoanalizy   1929
70 Brenda Hoddinott Rysowanie dla bystrzaków   2008
71 Bret Easton Ellis American Psycho    
72 Bronoski Potęga wyobraźni   1988
73 Bugajski Seks druk i rock and roll popkultura  
74 Bukowski Charles Barfly    
75 Burszta J. Wojciech Asteriks w Disneylandzie: Zapiski antropologiczne popkultura 2001
76 Burszta Józef Świat jako więzienie kultury : pomyślenia popkultura  
77 Burszta Józef Antropologia kultury : tematy    
78 Camus Albert Obcy i Mit syzyfa    
79 Carl von Clausewitz O wojnie    
80 Cebrat, Staniwsław Człowiek przejrzysty czyli jego problemy z własną genetyką    
81 Challoner Energia : [poznaj różne źródła i rodzaje energii - jej znaczenie w przyrodzie i wykorzystanie przez   1993
82 Charles Seife Zero - niebezpieczna idea    
83 Chrzanowska Magdalena Curriculum vitae : listy motywacyjne listy z podziękowaniem    
84 Cialdini Wywieranie wpływu na ludzi : teoria i praktyka    
85 Cioffi, Frank Freud i pseudonauka    
86 Coyne A. Jerry Ewolucja jest faktem   2009
87 Czesław Miłosz Kultura masowa   1959
88 Czubaj 21:37    
89 Czubaj (red.) Kontrkultura - Co nam z tamtych lat? popkultura 2005
90 Czyżewski Andrzej Piekny dwudziestoletni    
91 Daniel Tammet Born on a blue day : inside the extraordinary mind of an autistic savant : a memoir   2007
92 Dariusz Tarczyński Zrozumieć człowieka z wyglądu   1997
93 David Bodanis E=mc² : a biography of the world’s most famous equation   2000
94 David Buss Morderca za ścianą psycho ewo  
95 David Kirkpatrick Efekt Facebooka    
96 David M.Buss Psychologia ewolucyjna   2001
97 Decker Wystąpienia publiczne    
98 Denis Scheck Leksykon amerykańskiej popkultury   1993/1996
99 Diamond Strzelby zarazki maszyny : losy ludzkich społeczeństw    
100 Dlaczego kupujemy? : nauka o robieniu zakupów zachowania klienta w sklepie Underhill Paco Marketing  
101 Dobroczyński Bartłomiej III Rzesza popkultury i inne stany    
102 Drabek Jerzy 1000 słów o mapach i kartografii   1989
103 Eamon Butler Jak podwyższyć swój iloraz inteligencji? IQ  
104 Edward Kofler Z dziejów matematyki    
105 Einstein Infeld Ewolucja fizyki    
106 Elżbieta Tabakowska (red.) Ikoniczność znaku : słowo   2006
107 Eric Metcalf Druga młodość Aspiryny   2005
108 Eric S. Raymond The Cathedral and the Bazaar    
109 Ernst Poppel Granice świadomości    
110 Eszterhas Joe American Rhapsody    
111 Euan M.Macphail Ewolucja świadomośći   2002
112 Ewa Wasilewska Statystyka opisowa : nie tylko dla socjologów : teoria statystyka  
113 Eysenck, Hans Zmierz i upadek imperium Freuda   1985/2002
114 Filiciak Świat z pikseli    
115 Foucault Michel Historia szaleństwa w dobie klasycyzmu   1987
116 Franciszek Wiktor Mleczke Cywilizacja podarków – różne łapówki    
117 Francois Forestier Arystoteles Onassis : człowiek który chciał mieć wszystko    
118 Franczak Jerzy Rzecz o nierzeczywistości   2002
119 Frank Furedi Gdzie się podziali wszyscy intelektualiści    
120 Frank W.Abegnale Catch me if you can   1980
121 Frederic Burrhus Skinner Behawioryzm   2013
122 Frederick Forsyth No Comebacks   1982
123 Freud Dowcip i jego stosunek do nieświadomości   1993
124 Frye Northrop Wielki Kod : Biblia i literatura   81/98
125 Fugman Subject Analisis and Indexing   1993
126 Gabriel Garcia Marquez Rzecz o mych smutnych dziwkach    
127 Georg Simmel Filozofia kultury    
128 Gerhart Kształtowanie osobowości socjalistycznej   1975
129 Godlewska Skuteczne CV i list motywacyjny   2012
130 Goleman Inteligencja emocjonalna   1995
131 Gombrowicz Kurs filozofii w sześć godzin i kwadrans   2006
132 Gombrowicz Pornografia    
133 Gombrowicz Autobiografia pośmiertna    
134 Gombrowicz, Witold Wspomnienia Polskie. Wędrówki po Argentynie    
135 Gombrowicz, Witold List do ferdydurkistów   2004
136 Gombrowicz, Witold Kosmos    
137 Grodecka Wegetarianizm : zmierzch świadomości łowcy   2009
138 Gunter Tembrock Głosy zwierząt - Wprowadzenie do bioakustyki   1959
139 Gustaw Herling-Grudziński Recenzje rozprawy literackie 1935-1946    
140 Hadnagy, Christopher Socjotechnika : Sztuka zdobywania władzy nad umysłami    
141 Hanif Kureishi Powiem ci jak kochać    
142 Hanna Krall Zdążyć przed Panem Bogiem    
143 Heath, Robert Reklama : co tak naprawdę wpływa na jej skuteczność?    
144 Hen Dziennik na nowy wiek   2009
145 Hen Boy-Żeleński: błazen - wielki mąż   1998
146 Hen Józef Ja Michał z Montaigne   1978
147 Hen Józef Yokohama   1974
148 Herling-Grudziński Gustaw Inny Świat    
149 Hewitt Paul G Fizyka praktyczna    
150 Hillman Książka kucharska Zygmunta Freuda   1985/1999
151 Howard Gardner Niepospolite umysły    
152 Hrynkiewicz Andrzej Energia : najważniejszy problem cywilizacji   1990
153 Hłasko Marek Palcie ryż każdego dnia    
154 Hłasko Marek Sowa córka piekarza    
155 Hłasko Marek Listy z Ameryki felietony i recenzje    
156 Hłasko Marek Piękni dwudziestoletni   1966
157 Iacocca Lee An Autobiography    
158 Ilona Błocian Psychoanalityczne wykładnie mitu : Freud    
159 Irvine Welsh Trainspotting    
160 J.D. Salinger Wyżej podnieście strop cieśle    
161 J.D. Salinger Catcher in rye   1956
162 J.D. Salinger Dziewięć opowiadań   1948
163 J.D. Salinger Seymour. Introdukcja    
164 Jack Trout Steve Rivkin The new positioning : the latest on the world’s #1 business strategy   1996
165 Jack Trout Steve Rivkin Differentiate or die : survival in our era of killer competition   2000
166 Jack Welch Jack Straight from the Gut Marketing 2001
167 Jakub Malecki Dzozef    
168 James Gleick Geniusz :życie i nauka Richarda Feynmana    
169 Jan A.Litwin Zarys historii sportu samochodowego   1992
170 Jan Tomkowski Mój pozytywizm   1993
171 Janiczek Rozproszone źródła energii w systemie elektroenergetycznym   2006
172 Janusz Głowacki Z głowy   2004
173 Janusz Rolicki Edward Gierek : życie i narodziny legendy   2002
174 Janusz Rolicki Edward Gierek - przerwana dekada : wywiad rzeka   1990
175 Jarosław Banaszek i Marcin Głowacki Hanibal Lecter i przyjaciele    
176 Jarzębski Jerzy Gombrowicz   2004
177 Jean Améry Poza winą i karą : próby przełamania podjęte przez złamanego   1966
178 Jeffrey A Kottler Boskie szaleństwo : geniusz i psychoza wielkich twórców : Sylvia Plath…    
179 Jennifer Edstrom Barbarzyńcy pod wodzą Billa    
180 Jerzy Lis Pędzą samochody mijają lata 1908-1998   1998
181 Jezierski Grzegorz Energia jądrowa wczoraj i dziś   2005
182 Joanna Olczak-Ronikier Korczak – Próba biografii   2002
183 John Caples Skuteczna reklama   1997/2011
184 John Fante Pył    
185 John Gage Kolor i znaczenie : sztuka nauka i symbolika : 137 ilustracji w tym 37 barwnych    
186 John Leake Mężczyzna który nienawidził kobiet   2011
187 John Leake Pisarz który nienawidził kobiet    
188 Joseph Campbell Bohater o tysiącu twarzy    
189 Joseph Pistone Donnie Brasco    
190 Juan Salvador Victoria Mas Hollywood i marki – Product placement w kinie amerykańskim   2010
191 Judith Rich Harris Geny czy wychowanie ? : co wyrośnie z naszych dzieci i dlaczego    
192 Kacper Gradoń Zabójstwo wielokrotne : profilowanie kryminalne   2010
193 Kai Bird American Prometheus: The Triumph and Tragedy of J. Robert Oppenheimer    
194 Karpiński, Andrzej i inni" Jak powstawały i jak upadał zaklady przemysłowe w Polsce   2013
195 Kartezjusz Rozprawa o metodzie    
196 Katarzyna Waszyńska Biograficzne uwarunkowania życia seksualnego   2010
197 Katherine Ashenburg Historia brudu   2007
198 Ken Auletta Googled    
199 Kiełkiewicz Marian Stanisław Jądrowe reaktory energetyczne   1978
200 King Stephan The green mile    
201 King Stephan Christine    
202 Knut Hamsun Misterja    
203 Knut Hamsun Hunger    
204 Knut Hamsun Głód    
205 Kornaga Gangrena   2004
206 Kosmalska Szkoła telewizja popkultura w perspektywie pedagogiki społecznej. O upozorowanym nieporządku   2010
207 Kotler Marketing   2012
208 Kowalski Przemoc i zdrowie w obrazach telewizyjnych   2008
209 Kozielecki Transgresja i kultura   1997
210 Kołak Kultura masowa jako produkt reklamowo-marketingowy   2005
211 Kreutz, Mieczysław Kształcenie charakteru : wskazówki praktyczne    
212 Krzysztofa Pachockiego Czarnobyl - 20 lat później : skażenie środowiska i żywności   2007
213 Kuhn, Thomas Struktura rewolucji naukowych    
214 Kwarciak, Bogusław Co trzeba wiedzieć o reklamie   1999
215 Kwiatkowska Alina (red.) Odcienie humoru   2008
216 Kędziora Rodzynki studenckie - czyli co się wykłada na wykładach   2008
217 Lakoff Metafory w naszym życiu    
218 Larsson Millenium   2005
219 Latek Turbogeneratory    
220 Laura Ries Visual Hammer Marketing 2012
221 LeDoux Mózg emocjonalny : tajemnicze podstawy życia emocjonalnego    
222 Lemish, Dafna Dzieci i telewizja. Perspektywa globalna   2007
223 Leopold Tyrmand Gorzki smak czekolady Lucullus    
224 Lindstrom Zakupologia : prawda i kłamstwa o tym dlaczego kupujemy Marketing  
225 Love John F McDonald's : historia złotych łuków   1995
226 Maciej Łuczak Wniebowzięci    
227 Magdalena Grębosz Brand Management Marketing 2008
228 Magdalena Radkowska-Walkowicz Od Golema do Terminatora – Wizerunki sztucznego człowieka w kulturze    
229 Malcolm Gladwell Błysk    
230 Mannheim, Karl Ideologia i utopia    
231 Mannheim, Karl Człowiek i społeczeństwo w dobie przebudowy    
232 Marcus Buckingham Teraz odkryj swoje silne strony    
233 Marek Hłasko Utwory wybrane: 4 tomy    
234 Marek Krajewski Kultury kultury popularnej   2005
235 Marek Ostrowski Image information - the strategy of evolution?   1997
236 Mariusz Czubaj Biodra Eliva Presleya   2007
237 Martin Paul Seks narkotyki i czekolada   2009
238 Mary F. Rogers Barbie jako ikona kultury   1999
239 Mateusz Halawa Życie codzienne z telewizorem    
240 Medvedev Grigorij Raport z Czarnobyla   1989
241 Meerman Marketing i Pr w czasie rzeczywistym    
242 Menno-Jan Kraak, Ferjan Ormeling Kartografia : wizualizacja danych przestrzennych   1998
243 Michael Abrashoff It's your ship Management Techniques from the Best Damn Ship in the Navy Managment 2012
244 Michael J. Fox Lucky man : a memoir   2002
245 Michael P. Ghiglieri Ciemna strona człowieka - w poszukiwaniu źródeł męskiej agresji   1999
246 Mieczysław Wallis Sztuki i znaki : pisma semiotyczne   1983
247 Milan Kundera Nieznośna lekkość bytu    
248 Miloš Mikeln Stalin   1990
249 Miłoszewski Zygmunt Uwikłanie    
250 Mokrzycki Wojciech Wprowadzenie do przetwarzania informacji wizualnej. 1   2010
251 Moravia Alberto Pogarda    
252 Mruk Neuromarketing    
253 Naomi Klein No logo   2000
254 Niemirowicz-Szczytt, Katarzyna (red.) GMO w świetle badań najnowszych   2012
255 Nowak Gombrowicz wobec ludzi   2000
256 Nowicka Świat człowieka - świat kultury   2006
257 Oldham John M. Twój psychologiczny autoportret   2007
258 Oniszczenko, Włodzimierz Genetyka zachowania w psychologii i psychiatrii    
259 Oscar Wilde The picture of Dorian Gray    
260 Ostaszewski Energochłonność transportu miejskiego   1984
261 Paco Underhill Call of the Mall: The Geography of Shopping by the Author of Why We Buy    
262 Pająk Henryk Piąty rozbiór Polski 1990-2000   1998
263 Palahniuk Chuck Podziemny krąg   1996
264 Pankalla Psychologia kultury : doświadczenia graniczne i transkulturowe    
265 Paszek Jerzy; Mazurkiewicz Filip Przeczytacie Ferdydurke   1998
266 Paul Auster The New York Trilogy    
267 Paul Auster Niewidzialne   2009
268 Paul Auster Moon Palace    
269 Paul G.Hewitt Fizyka wokół nas   2008
270 Perry, Greg C Programming Absolute Beginner's Guide (3rd Edition) C 2014
271 Peter Cheverton Błyskotliwość to za mało! Jak skutecznie wykorzystać potencjał Twojej marki   2002
272 Peter Toohey Nuda    
273 Piers Paul Read Czarnobyl : zapis faktów   1993
274 Platt Elektronika : od praktyki do teorii   2013
275 Plomin, Robert Genetyka zachowania   2001
276 Postman Technopol    
277 Primo Levi Pogrążeni i ocaleni   1987
278 Proust W stronę Swanna    
279 red Wioletta Dziarnowska Studia z kognitywistyki i filozofii umysłu   2006
280 red. Albert Jawłowski Dawno temu w Galaktyce Popularnej   2010
281 red. Jacek Ostaszewski Kognitywna teoria filmu   1998
282 red. Sławomir Buryła Mody w kulturze i literaturze popularnej   2011
283 red. Zielińska Jadwiga Psychologia współczesna: oczekiwania i rzeczywistość   2005
284 Reklama Jacek Kall   1998
285 Renvoise Neuromarketing    
286 Richard Conniff Korporacyjne zwierzę psycho Ewo 2006
287 Ries Al Focus : the future of your company depends on it   2005
288 Ries Al & Laura War in the boardroom : why left-brain management and right-brain marketing don’t see eye-to-eye–and Marketing 2009
289 Ries Al & Laura The 11 immutable laws of Internet branding Marketing 2000
290 Ries Al & Laura The fall of advertising and the rise of PR Marketing 2002
291 Ritzer George Makdonaldyzacja społeczeństwa : wydanie na nowy wiek   2003
292 Robert B. Cialdini Wywieranie wpływu na ludzi   2003
293 Robert D. Hare Psychopaci są wśród nas   1993
294 Robert Wright Moralne zwierzę - dlaczego jesteśmy tacy a nie inni: Psychologia ewolucyjna a życie codzienne   1994
295 Robinson Paul Fizyka wokół nas - Przewodnik po laboratorium    
296 Roman Kurkiewicz Historia ciepła    
297 Rudnicki Adolf Szczury    
298 Russell Bertrand Autobiography of Bertrand Russell 1872-1914    
299 Ryan, Damian & Jones Najlepsze kampanie marketingu cyfrowego    
300 Rykwert, Joseph Pokusa miejsca. Przeszłość i przyszłość miast   2013
301 Rylski Eustachy Stankiewicz powrót    
302 Sabach Gówno się pali    
303 Sadler Micheal Anglik w Paryżu   2002
304 Satoshi Kanazawa Dlaczego piękni ludzie mają więcej córek?   2007
305 Schopenhauer Erystyka    
306 Scott Adams Zasada Dilberta    
307 Sennett Kultura nowego kapitalizmu   2006
308 Shuty Zwał   Sławomir"
309 Shuty, Sławomir Produkt polski   2005
310 Siedlecka Joanna Jaśnie Panicz   1997
311 Siwiński Waldemar Czernobyl : od katastrofy do procesu   1989
312 Skinner Poza wolnością i godnością   1997
313 Sojak Założyć firmę i nie zbankrutować : studia przypadków   2010
314 Sonja Ziemann Byłam żoną Marka Hłaski   1998
315 Sowell Oni wiedzą lepiej : samozadowolenie jako podstawa polityki społecznej    
316 Spencer A. Rathus Psychologia współczesna   1999/2004
317 Stallman, Richard M Free Software, Free Society: Selected Essays of Richard M. Stallman   2015
318 Stanik Stanisław Jak zostać pisarzem?   1992
319 Stanisław Grzesiuk. Pięć lat kacetu    
320 Stanisław Grzesiuk. Na marginesie życia    
321 Stanisław I. Witkiewicz Narkotyki   1932
322 Stanisław I. Witkiewicz Niemyte dusze   1936
323 Stasiuk Andrzej Dziewięć   1999
324 Stefan Dąmbski Egzekutor   2010
325 Stefan Żeromski Snobizm i postęp   1923
326 Stefan Żeromski Siłaczka    
327 Steven Pinker Tabula rasa : spory o naturę ludzką   2005
328 Stopa Adam O treści książek   2002
329 Styron William Dotyk ciemności : kronika obłędu    
330 Sygietyński Na skałach Calvados : powieść z życia normandzkich rybaków   1884
331 Szczepan Jeleński Lilavati : rozrywki matematyczne    
332 Szlendak Tomasz Na pokaz O konsumeryzmie w kapitalizmie bez kapitału   2004
333 Sławomir Sikora Mój dług   2004
334 Taylor 50 dróg do ekstazy seksualnej : życie jest zbyt krótkie na seks tantryczny   2003
335 Tkacz, Joanna Bliźnięta w lustrze (statystyki)   2011
336 Tokarczyk, Roman Antologia Anegdoty Akademickiej   2006
337 Tomasz Lis List z Ameryki    
338 Tomasz Szlendak Leniwe maskotki    
339 Tomasz Szlendak Naga małpa przed telewizorem – Popkultura w świetle psychologii ewolucyjnej   2008
340 Tomkowski Jan Literatura Polska    
341 Treadaway Chris Godzina dziennie z Facebook marketingiem Marketing  
342 Trout Trout on strategy : capturing mindshare conquering markets Marketing 2004
343 Trout Jack Big brands big trouble : lessons learned the hard way Marketing 2001
344 Trout Jack ; Rivking New positioning : the latest on the world's #1 business strategy Marketing 1995
345 Twist Energia wiatru i wody    
346 Tyrmand Życie towarzyskie i uczuciowe    
347 Tyrmand Leopold Dziennik 1954    
348 Tyrmand Leopold Filip    
349 Vargas Llosa Szelmostwa niegrzecznej dziewczynki   2006
350 Veblen Teoria klasy próżniaczej    
351 Walter G. Stephan Wywieranie wpływu przez grupy   1996
352 Walter Isaacson Steve Jobs   2011
353 Walter R. Fuchs Matematyka popularna   1972
354 Warnock Mary Egzystencjalizm   1970
355 Weber Gospodarka i społeczeństwo : zarys socjologii rozumiejącej    
356 Weissberg-Cybulski Alexander Wielka czystka    
357 Wieczorkowska, Grażyna Statystyka : analiza badań społecznych   2007
358 William Faulkner Dzikie palmy    
359 William H. Calvin Jak myśli mózg   1997
360 Williams Seks na ekranie    
361 Witkowska Społeczeństwo Obywatelskie   2005
362 Witkowski Propaganda Trzeciej Rzeszy   2008
363 Witkowski, Tomasz Zakazana psychologia Tom 1    
364 Wojtasik Propaganda wizualna   1987
365 Wolczak Jak wychowywać młodzież? O wychowaniu socjalistycznym   1971
366 Woźniczka, Jarosław Efekty reklamy i ich pomiar   2012
367 Wright Lawrance Bliźnięta - Geny środowisko i tajemnica toźsamości    
368 Wrzosek Strategir marketingowe    
369 Wydawctwo PubliCat IQ Ćwiczenia na inteligencję IQ  
370 Zaltman Metafora w marketingu „Jak przeniknąć umysły klientów dzięki metaforom głębokim”    
371 Zaltman Jak myślą klienci „Podróż w głąb umysłu rynku”    
372 Zenderowski Technika pisania prac magisterskich i licencjackich : krótki przewodnik po metodologii pisania pracy   2009
373 Zimbardo Psychologia : kluczowe koncepcje. [T. 1]    
374 Łopiński Zdzisław Ja Ferdydurke   1985
375 Łukasz Suma Filozofia kultury Marketing  
376 Świat Ksiązki Jak podwyższyć poziom swojej inteligencji IQ  

3 Courses

Don't waste your time going to school. Take online course -> massive open online course (MOOC)

3.2 Udemy

3.3 Linda

3.4 Pluralsight

3.5 Symfonycast

3.6 Coursera

free - universities and research institutes from around the world

4 Links

4.6 interpreters

5 Hobbies

5.1 Build a computer

5.1.1 courses

  1. From Nand to Tetris Building a Modern Computer From First Principles
    1. Videos Course - Part I
    2. Videos Course - Part II
    3. Book "The Elements of Computing Systems: Building a Modern Computer from First Principle"
    4. Game Nand Game

      web browser game inspired by "From NAND to Tetris" course.

5.1.2 books

  1. Tanenbaum
  2. assembler
  3. Architektura

    "Strukturalna organizacja systemów komputerowych" A.Tanenbaum "Computer Organization and Design" D.A. Patterson, J.L. Hennessy Organizacja i architektura systemu komputerowego. Projektowanie systemu a jego wydajność William Stallings

5.1.3 games

  1. Silicon Zereo
  2. Shenzen

5.1.5 links

5.2 TODO Write an emulator

6 Projects

6.1 fighterchamp.pl

website which helps organizing boxing tournaments

6.2 culturevein.com

music videos tagging system. Right know I'm trying to add some deep learning automatic video tagging

6.3 phprefactor.com

website which is main topic is refactoring in PHP

6.4 TODO wspolnaksiazka.pl

6.5 kampus SGGW

Author: slk

Created: 2019-05-27 pon 12:29